تعلل (Procrastination) در معامله‌گری چیست؟

پشت گوش انداختن ورزش و فعالیت بدنی در روتین روزانه ، مطالعه کتاب و یا درس های تلمبار شده تا قبل از شب امتحان و یا صبر بیش از حد قبل از ورود به معامله و از دست دادن فرصت، میتواند نمونه های تعلل (Procrastination) در زندگی همه ما باشد. تعلل فقط عقب‌انداختن کار نیست؛ تعلیق تصمیم و تعلل در تصمیم گیریست.

به عبارتی:

 "ذهن اهمیت کار را می‌داند، اما به آنها عمل نمی‌کند."

مسئله مهم اینجاست که تعلل معمولاً با تنبلی اشتباه گرفته می‌شود، در حالی که تعلل اغلب در افراد مسئولیت‌پذیر، کمال‌گرا و حتی پرتلاش بیشتر دیده می‌شود. کسی که تعلل می‌کند، معمولاً بی‌خیال نیست؛ اتفاقاً بیش‌ازحد درگیر است. در این متن، تعلل را نه به‌عنوان یک عیب اخلاقی، بلکه به‌عنوان یک پدیده شناختی، عصبی و رفتاری بررسی می‌کنیم؛ دقیق، عمیق و بدون ساده‌سازی فریبنده.

تعلل (Procrastination) دقیقاً یعنی چه؟

تعلل یعنی به‌تعویق‌انداختن آگاهانه کاری که می‌دانیم انجام‌دادنش به نفع ماست، در حالی که می‌دانیم این تأخیر هزینه دارد. نکته کلیدی این است که در تعلل، دانش وجود دارد اما اقدام نه. فرد نمی‌گوید «نمی‌دانم چه کار کنم»، بلکه می‌گوید «می‌دانم، ولی نمیدونم چرا انجامش نمیدم؟؟!.

از منظر شناختی،طبق تحقیقات و مطالب منتشر شده در کتاب "تفکر سریع و کند"دنیل کانمن، تعلل زمانی رخ می‌دهد که مغز بین دو سیستم تصمیم‌گیری گیر می‌کند: سیستم پاداش فوری و سیستم هدف بلندمدت. سیستم پاداش فوری به دنبال کاهش فشار، استرس و ناراحتی لحظه‌ای است. سیستم هدف بلندمدت به دنبال نتیجه، رشد و معناست. تعلل جایی اتفاق می‌افتد که سیستم اول(سریع)، موقتاً سیستم دوم(کند) را ساکت می‌کند.

ریشه‌های واقعی تعلل؛ چرا مغز کارهای مهم را عقب می‌اندازد؟

تعلل معمولاً از یک علت واحد نمی‌آید، بلکه حاصل هم‌پوشانی چند عامل است.عامل های ذهنی، رفتاری و شناختی که در زیر مجموعه ای از مهمترین این عوامل رو معرفی می‌کنیم: 

• - یکی از مهم‌ترین ریشه‌ها، اجتناب هیجانی است. کاری که باید انجام شود، اغلب با احساسات ناخوشایندی مثل ترس از شکست، ترس از قضاوت، ابهام یا فشار همراه است. مغز برای حفظ تعادل روانی، به‌صورت ناخودآگاه تصمیم می‌گیرد این ناراحتی را «فعلاً» عقب بیندازد.

• - عامل مهم دوم، ابهام شناختی است. اگر کاری بزرگ، مبهم و بدون نقطه شروع مشخص باشد، مغز آن را به‌عنوان تهدید پردازش می‌کندو به عقب میاندازد.

• - عامل سوم، توهم کنترل زمان است؛ این باور که «بعداً بهتر انجامش می‌دهم»، در حالی که داده‌های رفتاری نشان می‌دهند این «بعداً» معمولاً با تمرکز کمتر و اضطراب بیشتر همراه است.

تعلل چه آسیب‌هایی ایجاد می‌کند؟

آسیب تعلل فقط عقب‌افتادن یک کار نیست. تعلل یک زنجیره فرساینده می‌سازد. کار انجام نمی‌شود، اضطراب بالا می‌رود، اضطراب تمرکز را کم می‌کند، تمرکز کم تعلل را تشدید می‌کند. این چرخه، ذهن را در حالت هشدار دائمی نگه می‌دارد.

در بلندمدت، تعلل به فرسایش اعتمادبه‌نفس اجرایی منجر می‌شود. فرد کم‌کم به این نتیجه می‌رسد که «من آدم انجام‌دادن نیستم». این باور، هویت‌ساز است و بسیار خطرناک‌تر از خود تعلل. از این‌جا به بعد، فرد نه‌تنها کار را عقب می‌اندازد، بلکه از خودش هم ناامید می‌شود. بسیاری از مشکلات شغلی، تحصیلی و حتی روابطی، نه از ناتوانی، بلکه از تعلل مزمن تغذیه می‌شوند.

تعلل در ترید؛ وقتی معامله‌گر می‌داند، اما عمل نمی‌کند

تعلل در ترید یکی از مخرب‌ترین و در عین حال پنهان‌ترین مشکلات معامله‌گری است. یعنی لحظه‌ای که ستاپ را می‌بینی، قوانین را بلدی، شرایط مهیاست، اما دستت روی دکمه نمی‌رود. یا بدتر، وارد می‌شوی، اما آن‌قدر دیر که کل مزیت از بین رفته است.

نکته مهم اینجاست که تعلل در ترید هیچ ربطی به تنبلی ندارد. بیشتر افرادی که در ترید دچار تعلل می‌شوند، اتفاقاً پرتلاش، اهل مطالعه و بیش‌ازحد درگیر بازارند. آن‌ها چارت را بارها بررسی می‌کنند، سناریو می‌چینند، اما درست در لحظه‌ای که باید تصمیم بگیرند، ذهن عقب می‌کشد. این دقیقاً همان تعریف تعلل است: دانش هست، آمادگی هست، اما اقدام قفل می‌شود.این امر به‌مرور اعتمادبه‌نفس تصمیم‌گیری معامله‌گر را از درون می‌خورد.

تعلل پنهان؛ خطرناک‌ترین نوع تعلل

یکی از خطرناک‌ترین انواع تعلل در ترید، تعللِ «به‌ظاهر منطقی» است. تعللی که پشت «منطق» پنهان می‌شود. معامله‌گر فکر می‌کند حرفه‌ای عمل می‌کند، اما در واقع از تصمیم فرار می‌کند.معامله‌گر با خودش می‌گوید «بذار یک کندل دیگه ببینم»، «بذار بازار کمی واضح‌تر بشه»، «بذار پولبک تمیزتر بده». این جملات منطقی به نظر می‌رسند، اما اگر تبدیل به الگوی تکرارشونده شوند، نشانه تعلل‌اند. بازار به‌ندرت کاملاً واضح می‌شود. کسی که منتظر وضوح مطلق است، معمولاً یا وارد نمی‌شود، یا وارد جایی می‌شود که دیگر نسبت ریسک به بازده از بین رفته است.

تعلل در عمل؛ چرا فقط دانستن کافی نیست؟

بسیاری از افراد تعلل را می‌فهمند، اما همچنان دچارش هستند. دلیلش این است که تعلل با دانش درمان نمی‌شود، با ساختار درمان می‌شود. تا زمانی که محیط، زمان، وظایف و پاداش‌ها طراحی نشده باشند، مغز راه فرار را پیدا می‌کند. کسی که تعلل را جدی می‌گیرد، به‌جای این‌که هر روز با خودش بجنگد، سیستم می‌سازد؛ سیستمی که شروع را آسان و فرار را سخت می‌کند.

راهکارهای «عملیاتی» برای مقابله با تعلل

عبور از تعلل با انگیزه یا فشار به خود ممکن نیست. راه‌حل واقعی، ساختار اجرایی است.در زیر چند راهکار برای ساختار مند شدن فرایند ترید و رهایی از تعلل رو پیشنهاد میدهیم:

• - اولین اصل این است که تصمیم‌ها باید از ذهن خارج شوند. وقتی کاری فقط در ذهن وجود دارد، هر بار که به آن فکر می‌کنی، انرژی مصرف می‌شود. نوشتن کارها، نه برای نظم، بلکه برای آزادسازی منابع شناختی است.  راه عبور از تعلل در ترید، ساختن سیستم اجرایی شفاف است، نه تحلیل پیچیده‌تر. قوانینی که قبل از بازار نوشته شده‌اند، وقتی بازار زنده است، جای بحث نمی‌گذارند. تریدر حرفه‌ای در لحظه تصمیم نمی‌گیرد که «وارد بشوم یا نه»؛ او قبلاً تصمیم گرفته که اگر این شرایط بود، وارد می‌شود. این کار، بار تصمیم‌گیری را از لحظه حساس برمی‌دارد و اجازه نمی‌دهد تعلل شکل بگیرد.

• - اصل دوم، شکستن کارها به کوچک‌ترین واحد ممکن است؛ واحدی که مغز آن را تهدید تلقی نکند. شروع‌کردن باید آن‌قدر کوچک باشد که مغز نتواند بهانه بیاورد. بنابر این در ترید کاهش حجم معامله میتواند نقش مهمی در کاهش تعلل داشته باشد. خیلی از تعلل‌ها به این دلیل اتفاق می‌افتند که ریسک ذهنی معامله‌گر بالاست. وقتی حجم بیش‌ازحد بزرگ است، مغز خطر را بزرگ‌نمایی می‌کند و تصمیم را عقب می‌اندازد. کاهش حجم، تعلل را نه با زور، بلکه با امن‌کردن ذهن کم می‌کند.

• - اصل سوم، طراحی محیط است. به‌جای جنگیدن با حواس‌پرتی، باید محیط را طوری ساخت که انتخاب درست، انتخاب پیش‌فرض باشد. عواملی که باعث میشوند در حین انجام کار عمیق تمرکز نداشته باشید رو حذف کنید.(مثال: سایلنت کردن گوشی موبایل و نوتیفیکیشن ها)

جمع‌بندی

تعلل فقط عقب‌انداختن کار نیست؛ تعلل یک واکنش عصبی به فشار، ابهام و پاداش فوری است. اگر تعلل را به‌عنوان ضعف شخصیت ببینیم، وارد چرخه سرزنش می‌شویم. اگر تعلل را به‌عنوان پدیده‌ای شناختی و قابل مدیریت بفهمیم، می‌توانیم آن را مهار کنیم. تعلل پیام سیستم است.پیامی که می‌گوید: «اینجا هنوز تصمیم‌گیری بیش از حد انسانی است.در نهایت، کسی که تعلل را می‌فهمد، دیگر صرفا دنبال «اراده قوی‌تر» نمی‌گردد؛ دنبال سیستم هوشمندتر می‌گردد. و این دقیقاً همان نقطه‌ای است که تعلل از یک دشمن قدیمی، به یک مساله قابل‌مدیریت تبدیل می‌شود.

منابع:

The Psychology of Trading
Brett N. Steenbarger

https://www.amazon.com/Psychology-Trading-Techniques-Minding-Markets/dp/0471267619

Thinking, Fast and Slow
Daniel Kahneman

https://www.amazon.com/Thinking-Fast-Slow-Daniel-Kahneman/dp/0374533555

Indistractable

Daniel J. Levitin

https://www.amazon.com/-/he/Indistractable-Thing-Productivity-Ninja-Collection/dp/9124183296